Çocuk Kaç Saat Uyumalı? Yaşa Göre Uyku, Ekran ve Hareket Süreleri

“Bizimki az mı uyuyor?”, “Günde ne kadar çizgi film izleyebilir?” — velilerin en sık sorduğu iki soru. İkisinin de cevabı tahmine değil, yayımlanmış önerilere dayanıyor. Aşağıda Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 5 yaş altı çocuklar için 2019’da yayımladığı rehberi ve Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi’nin (AASM) uzlaşı bildirisini, rakamları değiştirmeden aktarıyoruz. Kaynakların bağlantıları yazının sonunda.

Kısa cevap

1–4 yaş satırlarındaki rakamlar DSÖ rehberinden, 5 ve 6 yaşın uyku süreleri AASM bildirisinden alınmıştır. İki kaynağın 3–5 yaş için verdiği uyku aralığı aynıdır (10–13 saat).

Bu rakamlar nasıl okunmalı?

• Aralık, hedef değil. 10–13 saat demek, 10 saat uyuyan çocuk “eksik”, 13 saat uyuyan “fazla” demek değildir. Çocuklar arasında fark olağandır.
• Gündüz uykusu toplamın içindedir. Gündüz bir saat uyuyan çocuğun gece uykusu o kadar kısa olabilir.
• Ekran süresinde ölçü “hareketsiz ekran”dır. DSÖ’nün sınırı, çocuğun oturarak ya da yatarak ekrana baktığı süre içindir. Aynı rehber, hareketsiz geçen zamanda bir yetişkinle kitap okumanın ve hikâye anlatmanın teşvik edilmesini önerir.
• 180 dakika hareket tek seferde değildir. Yürümek, koşmak, tırmanmak, top oynamak, dans etmek — gün içine yayılan her tür hareket sayılır.

Düzenli uyku neden önemseniyor?

AASM bildirisi, önerilen süre kadar ve düzenli uyumanın dikkat, davranış, öğrenme, bellek ve duygu düzenleme açısından daha iyi sonuçlarla ilişkili olduğunu belirtir. Bu bir ilişkidir; “şu kadar uyursa şu kadar başarılı olur” gibi bir vaat değildir.

Evde işe yarayan sade düzenlemeler

Aşağıdakiler tıbbi tavsiye değil, uyku düzeni kurarken yaygın olarak önerilen sade alışkanlıklardır:

• Hafta içi ve hafta sonu yatış-kalkış saatlerini birbirine yakın tutmak.
• Yatmadan önce her akşam aynı kısa sırayı izlemek: el-yüz, diş, pijama, bir kitap.
• Ekranı yatma saatinden bir süre önce kapatmak; son etkinliği kitap ya da sohbet yapmak.
• Gün içinde açık havada hareket etmesine fırsat vermek.

Ne zaman bir hekime danışmalı?

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis koymaz. AASM bildirisi de, çocuğunun çok az ya da çok fazla uyuduğunu düşünen ebeveynlerin bir sağlık profesyoneline başvurmasını önerir. Horlama, uykuda nefesin durması, gündüz belirgin uyuklama ya da uzun süredir devam eden uyku sorunu gibi durumlarda aile hekiminize ya da çocuk doktorunuza danışın.

Kaynaklar

• Dünya Sağlık Örgütü (2019), 5 yaş altı çocuklar için fiziksel aktivite, hareketsiz davranış ve uyku rehberi — DSÖ duyurusu.
• Paruthi S. ve ark. (2016), Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations, Journal of Clinical Sleep Medicine 12(6):785–786 — doi:10.5664/jcsm.5866.

Küçük Mucitler 2–6 yaş arasındaki çocukları kabul eder. Bu yaş döneminin diğer başlıkları için iki yaş sendromu, anaokuluna uyum süreci ve ince motor becerileri yazılarımıza bakabilirsiniz.